Սա կարող է ստամոքսի խոցի նշան լինել․ հանկարծ չանտեսեք

Խոց կարող է առաջանալ ոչ միայն ստամոքսում, այլև տասներկումատնյա աղիքում՝ բարակ աղիքի սկզբնական հատվածում։ Երկու վիճակներն էլ սովորաբար ընդգրկվում են պեպտիկ խոցային հիվանդության հասկացության մեջ։

Խոցի առաջացման ամենատարածված պատճառներից մեկը Helicobacter pylori (H. pylori) բակտերիայով վարակն է։

Մյուս կարևոր պատճառը որոշ ցավազրկող և հակաբորբոքային դեղամիջոցների, օրինակ՝ իբուպրոֆենի, նապրոքսենի և ասպիրինի երկարատև կամ հաճախակի օգտագործումն է։ Դրանք կարող են վնասել ստամոքսի պաշտպանիչ լորձաթաղանթը և բարձրացնել խոցի առաջացման վտանգը։

Ամենատարածված նշանը՝ վերին որովայնի ցավ

Խոցի բնորոշ գանգատներից մեկը վերին որովայնում այրող, կրծող կամ ցավոտ զգացողությունն է։

Մարդը կարող է զգալ, կարծես ստամոքսի ներսում ինչ-որ բան այրում կամ կրծում է։ Ցավը կարող է ժամանակավորապես անցնել և որոշ ժամանակ անց նորից վերադառնալ։

Որոշ մարդկանց մոտ այն առավել արտահայտված է դատարկ ստամոքսին կամ գիշերվա ընթացքում։ Մյուսների մոտ, հատկապես ստամոքսի խոցի դեպքում, սնունդ ընդունելուց հետո անհարմարությունը կարող է ուժեղանալ։

Սակայն միայն ցավի բնույթով հնարավոր չէ որոշել՝ մարդն ունի խոց, թե ոչ։ Նույնպիսի ախտանիշներ կարող են հանդիպել մի շարք այլ մարսողական խնդիրների ժամանակ։

Ուշադրություն դարձրեք նաև այս նշաններին

Խոցային հիվանդությունը բոլոր մարդկանց մոտ նույն կերպ չի արտահայտվում։ Ոմանց մոտ ցավն արտահայտված է, իսկ մյուսների մոտ ախտանիշները կարող են բավական թույլ լինել։

Վերին որովայնի ցավից բացի կարող են հանդիպել նաև՝ փքվածություն, հաճախակի գղտոց, սրտխառնոց, ստամոքսի ծանրության զգացում, ախորժակի փոփոխություն և սովորականից ավելի արագ հագեցածություն։

Օրինակ՝ մարդը նախկինում առանց խնդրի ամբողջական չափաբաժին էր ուտում, սակայն այժմ մի քանի պատառից հետո արդեն իրեն չափազանց կուշտ է զգում։ Եթե այդ փոփոխությունը շարունակվում է, արժե այն քննարկել բժշկի հետ։

Իսկ այրո՞ցը

Շատերը ցանկացած այրող զգացողություն անմիջապես խոցի հետ են կապում։ Իրականում այրոցը հաճախ կապված է թթվային ռեֆլյուքսի հետ և ինքնին չի նշանակում, որ ստամոքսում խոց կա։

Սակայն եթե այրոցին միանում են պարբերաբար կրկնվող վերին որովայնային ցավ, սրտխառնոց կամ այլ գանգատներ, ավելի ճիշտ է պատճառը պարզել, քան երկար ժամանակ պարզապես ախտանիշը ճնշել։

Խոցը կարող է նաև գրեթե ոչ մի ախտանիշ չտալ

Սա կարևոր հանգամանք է։

Որոշ մարդկանց մոտ պեպտիկ խոցը կարող է երկար ժամանակ արտահայտված ախտանիշներ չառաջացնել։ Երբեմն հիվանդության մասին մարդը կարող է իմանալ միայն այն ժամանակ, երբ արդեն առաջացել է բարդություն։

Այդ պատճառով հատկապես կարևոր է ուշադրություն դարձնել վտանգավոր նշաններին։

Սև կղանքը երբեք մի անտեսեք

Խոցի հնարավոր բարդություններից մեկը արյունահոսությունն է։

Եթե արյունահոսությունը տեղի է ունենում ստամոքսի կամ վերին մարսողական համակարգի հատվածում, կղանքը կարող է դառնալ շատ մուգ կամ սև և ունենալ ձյութանման տեսք։

Սա սովորական փոփոխություն չէ։

Եթե նկատում եք նման ախտանիշ, հատկապես եթե դրան ուղեկցում են թուլություն, գլխապտույտ կամ վատ ինքնազգացողություն, անհրաժեշտ է անհապաղ բժշկական գնահատում։

Միաժամանակ պետք է հաշվի առնել, որ որոշ դեղամիջոցներ ու հավելումներ նույնպես կարող են մգացնել կղանքը, սակայն պատճառը ինքնուրույն որոշել պետք չէ։

Արյունային փսխումը ևս վտանգավոր նշան է

Շտապ օգնության դիմելու մեկ այլ պատճառ է արյունային փսխումը։

Երբեմն փսխման մեջ կարող է լինել ակնհայտ կարմիր արյուն, իսկ երբեմն այն կարող է նմանվել մուգ շագանակագույն սուրճի մրուրի։

Երկու դեպքում էլ պետք չէ սպասել, որ վիճակն ինքն իրեն կանցնի։

Հանկարծակի ուժեղ ցավի դեպքում նույնպես մի սպասեք

Խոցի ավելի հազվադեպ, բայց վտանգավոր բարդություններից է ստամոքսի կամ աղիքի պատի ծակվելը։

Այդ դեպքում կարող է առաջանալ հանկարծակի և շատ ուժեղ որովայնային ցավ։

Սա տնային պայմաններում բուժելու վիճակ չէ և պահանջում է անհապաղ բժշկական օգնություն։

Հատկապես շտապ պետք է օգնություն խնդրել, եթե ուժեղ ցավին միանում են ուշագնացություն, արտահայտված գլխապտույտ, շնչառության դժվարացում, սառը քրտինք կամ ընդհանուր վիճակի կտրուկ վատացում։

Ինչո՞ւ է առաջանում ստամոքսի խոցը

Տարածված կարծիք կա, որ խոցը հիմնականում առաջանում է սթրեսից կամ կծու սննդից։ Իրականում խոցի հիմնական պատճառները սովորաբար այլ են։

Դրանցից ամենակարևորներից է H. pylori վարակը։

Այս բակտերիան կարող է բնակվել ստամոքսում և նպաստել լորձաթաղանթի վնասմանը։ Վարակված լինելը դեռ չի նշանակում, որ մարդն անպայման խոց կունենա, սակայն այն պեպտիկ խոցային հիվանդության կարևոր պատճառներից է։

Երկրորդ խոշոր գործոնը ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցների օգտագործումն է։

Հատկապես վտանգը կարող է մեծանալ երկարատև կամ բարձր չափաբաժիններով օգտագործման, մեծ տարիքի և որոշ այլ գործոնների դեպքում։

Դրա համար ցավազրկող դեղամիջոցները երկար ժամանակ ինքնուրույն ընդունելը ցանկալի չէ։

Սուրճը և կծու սնունդը խո՞ց են առաջացնում

Կծու սնունդը սովորաբար չի համարվում պեպտիկ խոցի հիմնական պատճառ։ Սակայն որոշ մարդկանց մոտ այն կարող է սրել արդեն առկա ախտանիշները։

Նույնը վերաբերում է սուրճին և որոշ այլ սննդամթերքների։ Եթե նկատում եք, որ կոնկրետ սննդից հետո ցավը կամ այրոցը ուժեղանում է, կարելի է ժամանակավորապես սահմանափակել այն և այդ մասին հայտնել բժշկին։

Սակայն միայն սննդակարգի փոփոխությամբ H. pylori-ի կամ դեղամիջոցների պատճառով առաջացած խոցը բուժելու փորձը ճիշտ մոտեցում չէ։

Ինչպե՞ս են պարզում՝ խոց կա, թե ոչ

Բժիշկը նախ գնահատում է ախտանիշները, օգտագործվող դեղամիջոցները և առողջական պատմությունը։

Կարող է անհրաժեշտ լինել ստուգել H. pylori-ի առկայությունը։ Դրա համար կիրառվում են տարբեր հետազոտություններ, այդ թվում՝ շնչառական կամ կղանքի թեստեր։

Որոշ դեպքերում անհրաժեշտ է լինում կատարել վերին էնդոսկոպիա՝ գաստրոսկոպիա։ Այն թույլ է տալիս բժշկին տեսնել կերակրափողի, ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի ներսը և անհրաժեշտության դեպքում վերցնել հյուսվածքի փոքր նմուշ։

Թե որ հետազոտությունն է անհրաժեշտ, որոշում է բժիշկը՝ հաշվի առնելով մարդու տարիքը, ախտանիշները և ռիսկի գործոնները։

Ինչպե՞ս է բուժվում խոցը

Բուժումը կախված է պատճառից։

Եթե հայտնաբերվում է H. pylori, բժիշկը կարող է նշանակել մի քանի դեղամիջոցներից բաղկացած բուժում, որը սովորաբար ներառում է ստամոքսաթթվի արտադրությունը նվազեցնող դեղամիջոց և համապատասխան հակամանրէային դեղեր։

Կարևոր է բուժումն ընդունել բժշկի նշանակած ձևով և ինքնուրույն չդադարեցնել այն միայն այն պատճառով, որ ցավը մի քանի օրից անցել է։

Եթե խնդիրը կապված է ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցների հետ, բժիշկը կարող է վերանայել դրանց անհրաժեշտությունը, չափաբաժինը կամ առաջարկել այլ մոտեցում։

Դեղերը ինքնուրույն դադարեցնել նույնպես պետք չէ, հատկապես եթե դրանք նշանակվել են այլ կարևոր հիվանդության պատճառով։

Տնային «բնական միջոցները» կարո՞ղ են բուժել խոցը

Ինտերնետում կարելի է հանդիպել բազմաթիվ բաղադրատոմսերի՝ մեղրից ու բուսական թեյերից մինչև սոդայով կամ տարբեր յուղերով պատրաստվող խառնուրդներ։

Որոշ սննդամթերքներ կարող են մարդու մոտ ժամանակավորապես մեղմացնել կամ, հակառակը, ուժեղացնել անհարմարությունը, բայց դա նույնը չէ, ինչ խոցի պատճառի բուժումը։

Օրինակ՝ եթե խոցի հիմքում H. pylori վարակն է, միայն տնային բաղադրատոմս օգտագործելով այն բուժված համարելը կարող է հետաձգել անհրաժեշտ բուժումը։

Հատկապես զգույշ պետք է լինել այն խորհուրդներից, որոնք խոստանում են «մեկ օրում բուժել խոցը» կամ «ամբողջությամբ վերականգնել ստամոքսը»։

Ի՞նչ կարելի է անել առօրյայում

Եթե արդեն ունեք ստամոքսային գանգատներ, հետևեք, թե որ սննդամթերքներն են հատկապես սրում դրանք և հնարավորության դեպքում սահմանափակեք հենց դրանք։

Խուսափեք առանց բժշկական անհրաժեշտության ցավազրկողների հաճախակի օգտագործումից։ Եթե նման դեղամիջոց պարբերաբար անհրաժեշտ է, հարցը քննարկեք բժշկի կամ դեղագործի հետ։

Ծխելը նույնպես կարող է բացասաբար ազդել մարսողական համակարգի և խոցի ապաքինման վրա, ուստի ծխելու դադարեցումը ևս կարևոր քայլ է ընդհանուր առողջության համար։

Իսկ ամենակարևորը՝ մի փորձեք ամիսներով պարզապես «դիմանալ» պարբերաբար կրկնվող ցավին։

Երբ անպայման դիմել բժշկի

Եթե վերին որովայնային ցավը շարունակվում կամ պարբերաբար կրկնվում է, հատկապես եթե դրան միանում են ախորժակի փոփոխություն, սրտխառնոց, արագ հագեցածություն կամ անբացատրելի քաշի կորուստ, արժե դիմել բժշկի և պարզել պատճառը։

Իսկ սև ձյութանման կղանքի, արյունային կամ սուրճի մրուր հիշեցնող փսխման, հանկարծակի ուժեղ որովայնային ցավի, ուշագնացության կամ արտահայտված թուլության դեպքում անհրաժեշտ է շտապ բժշկական օգնություն։

Հիշեք

Ստամոքսի շրջանում պարբերաբար կրկնվող ցավը միշտ չէ, որ խոցի հետևանք է, բայց այն նաև այն ախտանիշներից է, որը երկար ժամանակ անտեսել պետք չէ։

Ժամանակակից բժշկությունը հնարավորություն է տալիս պարզել խոցի պատճառը և շատ դեպքերում արդյունավետ բուժել այն։ Այդ պատճառով ցավը պարզապես ժամանակավորապես ճնշելու փոխարեն ավելի ճիշտ է հասկանալ՝ ինչու է այն կրկնվում։

Հենց այդ փոքր թվացող նշանի ժամանակին ստուգումը կարող է կանխել շատ ավելի լուրջ խնդրի զարգացումը։