Առավոտյան արթնանում եք, բայց արդեն հոգնա՞ծ եք․ ահա թե ինչ առողջական խնդիրների նշան կարող է լինել

Դիտումներ 782
Առավոտյան արթնանում եք, բայց արդեն հոգնա՞ծ եք․ ահա թե ինչ առողջական խնդիրների նշան կարող է լինել

Առավոտյան արթնանում եք, բայց արդեն հոգնա՞ծ եք․ ահա թե ինչ առողջական խնդիրների նշան կարող է լինել

Երբեմն պատահում է, որ մարդը քնում է 7–8 ժամ, բայց առավոտյան արթնանում է այնպես, կարծես ամբողջ գիշեր չի հանգստացել։ Մարմինը ծանր է, աչքերը դժվարությամբ են բացվում, իսկ անկողնուց վեր կենալու ցանկություն ընդհանրապես չկա։

Շատերը նման վիճակը բացատրում են ծանր աշխատանքով, եղանակով կամ սթրեսով։ Եվ իսկապես, երբեմն պատճառը պարզապես քնի պակասն է կամ գերհոգնածությունը։

Սակայն եթե առավոտյան հոգնածությունն անընդհատ կրկնվում է, նույնիսկ այն օրերին, երբ բավականաչափ քնել եք, արժե ուշադրություն դարձնել առողջությանը։

 

 

Պարզվում է՝ նման վիճակը կարող է կապված լինել մի շարք խնդիրների հետ՝ սկսած քնի խանգարումներից մինչև սակավարյունություն և վահանաձև գեղձի աշխատանքի փոփոխություններ։

Ահա ամենատարածված պատճառները, որոնց մասին կարևոր է իմանալ։

1. Քնի ապնոէ․ երբ մարդը քնում է, բայց լիարժեք չի հանգստանում

Առավոտյան ուժեղ հոգնածության հնարավոր պատճառներից մեկը քնի ապնոէն է։

Այս խանգարման դեպքում քնած ժամանակ շնչառությունը պարբերաբար ընդհատվում կամ զգալիորեն թուլանում է։ Դրա հետևանքով քնի որակը վատանում է, նույնիսկ եթե մարդը չի հիշում գիշերվա ընթացքում արթնանալու պահերը։

Քնի ապնոէ ունեցող մարդիկ հաճախ բարձր խռմփացնում են, երբեմն քնած ժամանակ շնչահեղձության զգացումով արթնանում և օրվա ընթացքում քնկոտություն են ունենում։

Այլ հնարավոր նշաններից են առավոտյան գլխացավը, բերանի չորությունը և կենտրոնանալու դժվարությունը։

Կարևոր է իմանալ, որ քնի ապնոէ կարող են ունենալ նաև այն մարդիկ, որոնք իրենց խռմփոցը չեն նկատում։

Եթե առավոտյան հոգնածությունը զուգորդվում է բարձր խռմփոցով կամ գիշերային շնչառական ընդհատումներով, ցանկալի է դիմել բժշկի։ Հնարավոր է՝ անհրաժեշտ լինի քնի հետազոտություն։


2. Սակավարյունություն և երկաթի պակաս

Եթե առավոտյան հոգնածության հետ մեկտեղ նկատում եք ընդհանուր թուլություն, գլխապտույտ կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ շուտ եք հևում, պատճառներից մեկը կարող է լինել սակավարյունությունը։

Սակավարյունության դեպքում արյունը բավարար քանակությամբ առողջ կարմիր բջիջներ կամ հեմոգլոբին չի ունենում՝ օրգանիզմի հյուսվածքներին անհրաժեշտ թթվածինը արդյունավետ տեղափոխելու համար։

Դրա հետևանքով մարդը կարող է զգալ մշտական հոգնածություն, նույնիսկ եթե բավականաչափ հանգստացել է։

Սակավարյունության տարածված պատճառներից մեկը երկաթի պակասն է, սակայն կան նաև այլ պատճառներ։

Հատկապես կարևոր է ուշադրություն դարձնել այս խնդրին, եթե հոգնածությունը ուղեկցվում է գունատությամբ, սրտխփոցով կամ շնչահեղձությամբ։

Պատճառը պարզելու համար բժիշկը կարող է նշանակել արյան ընդհանուր քննություն և անհրաժեշտության դեպքում՝ ֆերիտինի կամ այլ ցուցանիշների հետազոտություն։

Առանց հետազոտության երկաթի հավելումներ ընդունելը ճիշտ չէ, քանի որ հոգնածության պատճառը միշտ չէ, որ երկաթի պակասն է։

3. Վահանաձև գեղձի աշխատանքի դանդաղում

Վահանաձև գեղձը մասնակցում է օրգանիզմի նյութափոխանակության կարգավորմանը։

Երբ այն բավարար քանակությամբ հորմոններ չի արտադրում, զարգանում է հիպոթիրեոզ կոչվող վիճակը։

Դրա նշաններից մեկը կարող է լինել մշտական հոգնածությունը։

Մարդը կարող է առավոտյան դժվարությամբ արթնանալ, օրվա ընթացքում էներգիայի պակաս զգալ և ավելի դանդաղ կատարել սովորական աշխատանքները։

Հիպոթիրեոզի դեպքում երբեմն նկատվում են նաև սառնության նկատմամբ զգայունություն, մաշկի չորություն, փորկապություն, մազերի նոսրացում և քաշի ավելացում։

Սակայն միայն հոգնածության հիման վրա հնարավոր չէ եզրակացնել, որ խնդիրը վահանաձև գեղձի հետ է կապված։

Եթե կան նաև այլ բնորոշ ախտանշաններ, բժիշկը կարող է առաջարկել ստուգել վահանաձև գեղձի աշխատանքը, մասնավորապես՝ TSH հորմոնի մակարդակը։

4. Արյան շաքարի մակարդակի խանգարումներ

Առավոտյան և օրվա ընթացքում արտահայտված հոգնածությունը երբեմն կարող է կապված լինել շաքարային դիաբետի հետ։

Երբ արյան մեջ գլյուկոզայի մակարդակը երկար ժամանակ բարձր է, օրգանիզմի բնականոն աշխատանքը կարող է խանգարվել, և մարդը կարող է զգալ թուլություն։

Հատկապես ուշադրության արժանի է, եթե հոգնածությանը միանում են հաճախակի միզարձակությունը, ուժեղ ծարավը, տեսողության մշուշոտումը կամ առանց ակնհայտ պատճառի քաշի նվազումը։

Սակայն հոգնածությունը միայնակ շաքարային դիաբետի հուսալի նշան չէ։

Եթե կան նման գանգատներ կամ դիաբետի ռիսկի գործոններ, անհրաժեշտ է խորհրդակցել բժշկի հետ՝ արյան գլյուկոզայի կամ գլիկացված հեմոգլոբինի (HbA1c) հետազոտության անհրաժեշտությունը գնահատելու համար։

5. Սթրես, տագնապ և դեպրեսիա

Մարդը կարող է ամբողջ գիշեր անկողնում անցկացնել, բայց առավոտյան իրեն չհանգստացած զգալ նաև հոգեբանական ծանրաբեռնվածության պատճառով։

Երկարատև սթրեսը կարող է խանգարել քնելուն, առաջացնել հաճախակի արթնացումներ և վատացնել քնի որակը։

Տագնապային վիճակների դեպքում մարդը երբեմն դժվարանում է հանգստանալ նույնիսկ գիշերը։

Դեպրեսիան նույնպես կարող է ուղեկցվել էներգիայի պակասով, քնի խանգարումներով և առավոտյան արտահայտված հոգնածությամբ։

Որոշ մարդիկ շատ են քնում, բայց միևնույն է՝ իրենց ուժասպառ են զգում։

Եթե հոգնածությանը միացել են երկարատև տխրությունը, նախկինում հաճելի զբաղմունքների նկատմամբ հետաքրքրության կորուստը կամ առօրյա գործերը կատարելու դժվարությունը, արժե դիմել մասնագետի։

6. Քնի վատ որակ և անկանոն ռեժիմ

Հոգնածության պատճառը միշտ չէ, որ հիվանդությունն է։

Երբեմն մարդը համոզված է, թե բավականաչափ է քնում, բայց իրականում նրա քունը կանոնավոր չէ։

Օրինակ՝ եթե մի օր քնում եք երեկոյան ժամը 11-ին, իսկ հաջորդ օրը՝ գիշերվա 2-ին, օրգանիզմի ներքին կենսաբանական ռիթմը կարող է խանգարվել։

Քնի որակի վրա կարող են ազդել նաև ուշ ժամերին կոֆեին օգտագործելը, ալկոհոլը, ննջասենյակի աղմուկը, լույսը և քնելուց առաջ երկար ժամանակ հեռախոսի կամ համակարգչի օգտագործումը։

Մեծահասակների մեծ մասին սովորաբար անհրաժեշտ է առնվազն 7 ժամ քուն, սակայն կարևոր է նաև դրա որակը։

Եթե ամեն օր տարբեր ժամերի եք քնում ու արթնանում, առաջին քայլերից մեկը կարող է լինել քնի կայուն ռեժիմ հաստատելը։

7. Որոշ դեղամիջոցների ազդեցություն

Քնկոտությունն ու առավոտյան հոգնածությունը երբեմն կարող են լինել դեղամիջոցների կողմնակի ազդեցություն։

Նման ազդեցություն կարող են ունենալ, օրինակ, որոշ հակաալերգիկ, հանգստացնող, քնաբեր և այլ դեղամիջոցներ։

Եթե հոգնածությունը սկսվել է նոր դեղ ընդունելուց կամ դեղաչափը փոխելուց հետո, արժե այդ մասին տեղեկացնել բժշկին։

Սակայն նշանակված դեղամիջոցը ինքնուրույն դադարեցնել կամ դեղաչափը փոխել չի կարելի։

8. Այլ առողջական խնդիրներ

Մշտական հոգնածությունը կարող է հանդիպել նաև քրոնիկական ցավերի, որոշ բորբոքային հիվանդությունների, վարակներից հետո վերականգնման շրջանում և առողջական այլ վիճակների դեպքում։

Երբեմն պատճառները մի քանիսն են միաժամանակ։

Օրինակ՝ մարդը կարող է ունենալ և՛ քնի պակաս, և՛ սթրես, ինչն ավելի է ուժեղացնում առավոտյան հոգնածությունը։

Հենց այդ պատճառով կարևոր է չփորձել ինքնուրույն ախտորոշում կատարել միայն մեկ ախտանշանի հիման վրա։

Ինչպե՞ս հասկանալ՝ հոգնածությունը սովորական է, թե՞ պետք է անհանգստանալ

Եթե առավոտյան հոգնածությունը հայտնվել է մեկ-երկու անգամ՝ ծանր աշխատանքից կամ անքուն գիշերից հետո, դա դեռ պարտադիր չէ, որ առողջական խնդրի նշան լինի։

Սակայն ուշադրության արժանի է, եթե՝

• Հոգնածությունը շարունակվում է մի քանի շաբաթ։

• Նույնիսկ բավարար քնելուց հետո չեք զգում, որ հանգստացել եք։

• Օրվա ընթացքում հաճախ եք քնկոտություն ունենում։

• Հոգնածությունը խանգարում է աշխատանքին և առօրյա կյանքին։

 

 

• Նկատվում են նաև գլխապտույտ, գունատություն, սրտխփոց կամ այլ նոր ախտանշաններ։

• Գիշերը բարձր խռմփացնում եք կամ հարազատները նկատել են շնչառության ընդհատումներ։

Այս դեպքերում ցանկալի է դիմել բժշկի՝ պատճառը պարզելու համար։

Եթե հոգնածությունը ուղեկցվում է կրծքավանդակի ցավով, ուժեղ շնչահեղձությամբ, ուշագնացությամբ կամ հանկարծակի առաջացած արտահայտված թուլությամբ, անհրաժեշտ է անհապաղ բժշկական օգնություն ստանալ։

Ի՞նչ անել, որպեսզի առավոտյան ավելի առույգ արթնանաք

Եթե լուրջ առողջական խնդիր չի հայտնաբերվել, որոշ պարզ սովորություններ կարող են օգնել բարելավել քնի որակը։

Առաջին հերթին փորձեք ամեն օր մոտավորապես նույն ժամին քնել և արթնանալ, նույնիսկ հանգստյան օրերին։

Քնելուց առաջ նվազեցրեք հեռախոսի և համակարգչի օգտագործումը, իսկ ննջասենյակը պահեք մութ, հանգիստ և հարմարավետ ջերմաստիճանում։

Օրվա ընթացքում կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը նույնպես կարող է նպաստել ավելի լավ քնին։

Ցանկալի է նաև ուշ ժամերին սահմանափակել սուրճը և կոֆեին պարունակող այլ ըմպելիքները։

Եթե առավոտյան դժվար եք արթնանում, փորձեք արթնանալուց հետո որոշ ժամանակ անցկացնել բնական լույսի ներքո։ Դա կարող է օգնել կարգավորել օրգանիզմի քուն-արթնություն ռիթմը։

Սակայն եթե հոգնածությունը շարունակվում է՝ չնայած քնի ռեժիմը բարելավելուն, միայն այս խորհուրդներով սահմանափակվել պետք չէ։

Ամենակարևոր եզրակացությունը

Առավոտյան հոգնած արթնանալը միշտ չէ, որ հիվանդության նշան է։ Շատ դեպքերում պատճառը քնի պակասն է, անկանոն ռեժիմը կամ սթրեսը։

 

 

Բայց եթե ամեն առավոտ արթնանում եք այնպես, կարծես ընդհանրապես չեք քնել, և այդ վիճակը երկար ժամանակ չի անցնում, արժե ուշադրություն դարձնել օրգանիզմի ազդանշաններին։

Քնի ապնոէն, սակավարյունությունը, վահանաձև գեղձի աշխատանքի խանգարումները և որոշ այլ առողջական խնդիրներ կարող են արտահայտվել հենց մշտական հոգնածությամբ։

Հիշեք՝ միայն մեկ ախտանշանով հնարավոր չէ որոշել հիվանդությունը։ Սակայն ժամանակին բժշկի դիմելը կարող է օգնել բացահայտել պատճառը և գտնել համապատասխան լուծում։

Եթե առավոտյան հոգնածությունը դարձել է ձեր առօրյայի անբաժան մասը, մի՛ համարեք դա պարզապես սովորական երևույթ։

Ամենաընթերցվածը
Փակել գովազդը