Չնայած վերջին տարիների բոլոր ցնցումներին, Նիկոլ Փաշինյանը շարունակում է մնալ Հայաստանի քաղաքական համակարգի ամենաուժեղ ֆիգուրներից մեկը։ Նրա գլխավոր առավելությունն այն է, որ նա դեռևս ունի կազմակերպված կուսակցական համակարգ, պետական կառավարման լծակներ և ընտրական մեքենա։

Քաղաքական վերլուծաբանների մեծ մասը կարծում է, որ եթե ընդդիմությունը կրկին բաժանված մասնակցի ընտրություններին, Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիրը» կարող է նորից հաղթել։

Փաշինյանի հնարավոր հաղթանակի հիմքում մի քանի գործոն կա․

• ընդդիմության միասնական թեկնածուի բացակայություն,
• պետական համակարգի վերահսկողություն,
• արևմտյան ուղղության աջակցության աճ,
• պատերազմի վախի գործոնը,
• «նախկինների վերադարձի» հանդեպ հասարակության մի մասի բացասական վերաբերմունքը։

Նրա կողմնակիցները պնդում են, որ հենց Փաշինյանն է կարողացել Հայաստանը դուրս բերել նախկին օլիգարխիկ համակարգից և սկսել հարաբերությունների վերակառուցում Եվրոպայի հետ։ Վերջին ամիսներին նաև նկատվում է Արևմուտքի բավական բաց աջակցությունը գործող իշխանություններին։

Սակայն նրա դեմ նույնպես շատ ուժեղ դժգոհություն կա։ Շատերը նրան մեղադրում են Արցախի կորստի, անվտանգության ճգնաժամի, տարածքային զիջումների և արտաքին քաղաքական թույլ դիրքերի համար։ Այդ պատճառով էլ Փաշինյանի հաղթանակը հնարավոր է միայն մի քանի պայմաններում․

Փաշինյանը վարչապետ կմնա, եթե․

1. ընդդիմությունը չմիավորվի,
2. խաղաղության օրակարգը հասարակության մեծ մասը ընդունի,
3. չլինեն նոր ռազմական ցնցումներ,
4. տնտեսությունը պահպանի հարաբերական կայունություն,
5. արտաքին աջակցությունը շարունակվի։

Եթե այս գործոնները պահպանվեն, ապա հենց Նիկոլ Փաշինյանն այսօր մնում է ամենահավանական հաջորդ վարչապետը։

Ռոբերտ Քոչարյան․ վերադարձի իրական շա՞նս

Ռոբերտ Քոչարյան

Հայաստանի քաղաքական դաշտում ամենաուժեղ ընդդիմադիր բևեռներից մեկը շարունակում է կապված մնալ Ռոբերտ Քոչարյանի անվան հետ։ Նրա կողմնակիցները պնդում են, որ Հայաստանը ներկայիս վտանգավոր իրավիճակից կարող է դուրս բերել միայն փորձառու և «ուժեղ ձեռքով» առաջնորդը։

Վերջին ամիսներին արդեն հայտարարվել է, որ Քոչարյանը կրկին գլխավորելու է ընդդիմադիր բևեռը և դիտարկվում է որպես վարչապետի թեկնածու։

Քոչարյանի հիմնական առավելությունները հետևյալն են․

• կառավարման մեծ փորձ,
• անվտանգության հարցերում կոշտ դիրքորոշում,
• Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների վերականգնման խոստում,
• հին պետական էլիտաների աջակցություն,
• ընդդիմադիր ընտրազանգվածի զգալի հատվածի համախմբում։

Սակայն նրա վերադարձի ճանապարհին նույնպես կան լուրջ խնդիրներ։

Հայաստանի հասարակության մի հատված դեռևս շատ բացասական է վերաբերվում «նախկինների» վերադարձին։ Բացի այդ, երիտասարդ ընտրողների շրջանում Քոչարյանի վարկանիշը զգալիորեն ցածր է։

Քոչարյանը կարող է վարչապետ դառնալ, եթե․

1. ընդդիմությունը միավորվի մեկ բևեռի շուրջ,
2. տնտեսական կամ անվտանգային ծանր ճգնաժամ առաջանա,
3. Փաշինյանի վարկանիշը կտրուկ անկում ապրի,
4. արտաքին ուժային կենտրոնները սկսեն աջակցել իշխանափոխությանը։

Այս պահին Քոչարյանի շանսերը իրական են, բայց ոչ գերիշխող։

Սամվել Կարապետյան․ ամենաանսպասելի խաղացողը

Սամվել Կարապետյան

Վերջին ամիսների ամենաանսպասելի քաղաքական զարգացումներից մեկը Սամվել Կարապետյանի ակտիվ մուտքն էր քաղաքականություն։ Նրա կուսակցությունն արդեն հայտարարել է, որ հենց նա է լինելու վարչապետի թեկնածուն։

Կարապետյանի շուրջ ձևավորվում է «ուժեղ մենեջերի» իմիջ։ Նրա աջակիցները պնդում են, որ Հայաստանը հիմա ավելի շատ տնտեսական վերակառուցման կարիք ունի, քան դասական քաղաքական խոստումների։

Նրա հիմնական ուժեղ կողմերն են․

• հսկայական ֆինանսական ռեսուրսներ,
• բիզնես կառավարման փորձ,
• Ռուսաստանի և միջազգային բիզնես շրջանակների հետ կապեր,
• նոր դեմք լինելու գործոնը,
• որոշ չափով «հակահամակարգային» իմիջը։

Բայց այստեղ կա կարևոր սահմանադրական խնդիր․ ըստ գործող օրենքների՝ վարչապետը պետք է վերջին տարիներին միայն Հայաստանի քաղաքացի լինի։ Կարապետյանի պարագայում այդ հարցը դարձել է քաղաքական քննարկման կենտրոն։

Կարապետյանը կարող է վարչապետ դառնալ, եթե․

1. փոխվի սահմանադրությունը,
2. նրա ուժը ստանա մեծ խորհրդարանական աջակցություն,
3. հասարակությունը հոգնի հին քաղաքական դեմքերից,
4. նա կարողանա դառնալ ընդդիմության միասնական կենտրոնը։

Նրա գլխավոր խնդիրը քաղաքական փորձի բացակայությունն է։

Սուրեն Պապիկյան․ իշխանության ներսի հնարավոր ժառանգորդը

Սուրեն Պապիկյան

Եթե ինչ-որ պահի Նիկոլ Փաշինյանը որոշի հեռանալ, ապա իշխանության ներսում ամենահավանական հաջորդ դեմքերից մեկը կարող է լինել Սուրեն Պապիկյանը։

Նրա անունը հաճախ շրջանառվում է որպես իշխանության «երկրորդ համար»։

Պապիկյանի առավելությունն այն է, որ նա համարվում է Փաշինյանի ամենավստահելի մարդկանցից մեկը։ Սակայն նրա քաղաքական ապագան ամբողջությամբ կախված է գործող իշխանության ապագայից։

Արտաքին ուժերի ազդեցությունը

Հայաստանի վարչապետի հարցը երբեք միայն ներքին հարց չի եղել։ Այսօր Հայաստանի վրա ազդեցություն ունեն միաժամանակ՝

• Ռուսաստանը,
• Եվրոպական միությունը,
• Ֆրանսիան,
• ԱՄՆ-ը,
• տարածաշրջանային զարգացումները։

Եթե Հայաստանը շարունակի արևմտյան ինտեգրման ճանապարհը, ապա Փաշինյանի կամ նրա քաղաքական ժառանգորդի շանսերը կմեծանան։

Եթե տարածաշրջանում նոր լարվածություն սկսվի, հասարակությունը կարող է ընտրել ավելի կոշտ և անվտանգության վրա հիմնված առաջնորդի։

Ի՞նչ է ուզում հասարակությունը

Այսօր Հայաստանում հասարակությունը բաժանված է մի քանի մեծ խմբերի․

Մի մասը ցանկանում է․

• խաղաղություն ցանկացած գնով,
• տնտեսական զարգացում,
• եվրոպական ինտեգրում։

Մյուս մասը ցանկանում է․

• ուժեղ բանակ,
• կոշտ արտաքին քաղաքականություն,
• Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների վերականգնում։

Երրորդ հատվածը

ընդհանրապես հոգնել է բոլոր քաղաքական ուժերից և սպասում է լրիվ նոր դեմքերի։

Սա է պատճառը, որ առաջիկա ընտրությունները կարող են դառնալ Հայաստանի անկախ պատմության ամենաանկանխատեսելի ընտրություններից մեկը։

Ո՞վ է ամենահավանական վարչապետը

Եթե այս պահին փորձենք սառը գնահատել իրավիճակը, ապա առավել հավանական տարբերակները հետևյալն են․

1. Նիկոլ Փաշինյան — եթե պահպանվի ներկայիս քաղաքական հավասարակշռությունը։
2. Ռոբերտ Քոչարյան — եթե ընդդիմությունը կարողանա միավորվել և օգտագործել հասարակական դժգոհությունը։
3. Սամվել Կարապետյան — եթե ձևավորվի նոր քաղաքական ալիք և փոխվեն իրավական խոչընդոտները։

Այս պահին, ըստ քաղաքական տրամաբանության, ամենահավանական սցենարը շարունակում է մնալ Նիկոլ Փաշինյանի վերարտադրությունը։ Բայց Հայաստանի քաղաքականությունը բազմիցս ապացուցել է, որ այստեղ ամեն ինչ կարող է փոխվել ընդամենը մի քանի շաբաթում։

Եվ հենց դա է այս ընտրությունների գլխավոր ինտրիգը։