Երկրաշարժից պաշտպանվելու կանոններ

1. Ի՞նչ է երկրաշարժը և ինչու է կարևոր պատրաստ լինել

Երկրաշարժը երկրակեղևի հանկարծակի շարժումն է, որը առաջանում է տեկտոնական սալերի տեղաշարժի կամ ճեղքվածքների ակտիվացման հետևանքով։ Այն կարող է տևել մի քանի վայրկյանից մինչև մի քանի րոպե, սակայն նույնիսկ կարճատև ցնցումները կարող են մեծ վնաս հասցնել։

Պատրաստված լինելը կարևոր է, որովհետև՝

• Երկրաշարժը հնարավոր չէ կանխատեսել ճշգրիտ ժամանակով
• Այն կարող է տեղի ունենալ ցանկացած պահի՝ օր կամ գիշեր
• Առաջին վայրկյաններն ամենակարևորն են փրկվելու համար

2. Նախապատրաստական քայլեր (մինչ երկրաշարժը)

2.1 Տան անվտանգ կազմակերպում

• Ամրացրեք ծանր կահույքը (պահարաններ, գրապահարաններ, սառնարան) պատերին
• Չդրեք ծանր իրեր բարձր դարակների վրա
• Ապակյա և փխրուն իրերը պահեք փակ պահարաններում
• Հեռուստացույցը և տեխնիկան ամրացրեք հատուկ հենարաններով
• Գազի և ջրի խողովակները պարբերաբար ստուգեք

2.2 Արտակարգ իրավիճակների պայուսակ

Պատրաստեք «անվտանգության պայուսակ», որը պետք է պարունակի՝

• Ջուր (առնվազն 3 օրի համար)
• Չփչացող սնունդ
• Առաջին օգնության դեղատուփ
• Լապտեր և պահեստային մարտկոցներ
• Ռադիո
• Փաստաթղթերի պատճեններ
• Ջերմ հագուստ
• Բջջային հեռախոսի լիցքավորիչ կամ power bank

2.3 Ընտանիքի պլանավորում

• Սահմանեք հանդիպման վայր՝ արտակարգ իրավիճակի դեպքում
• Սովորեցրեք երեխաներին՝ ինչպես արձագանքել
• Իմացեք արտակարգ ծառայությունների հեռախոսահամարները
• Համաձայնեք կապի այլընտրանքային եղանակների շուրջ

3. Ինչ անել երկրաշարժի ժամանակ

3.1 Եթե գտնվում եք շենքի ներսում

• Չվազեք դուրս՝ հատկապես ցնցումների ընթացքում
• Պառկեք կամ նստեք և ծածկեք գլուխը
• Կանգնեք ամուր սեղանի տակ կամ պատի մոտ
• Հեռու մնացեք պատուհաններից և ապակուց
• Մի օգտագործեք վերելակ

Հիմնական կանոնը՝
👉 «Կռացիր, ծածկիր, բռնվիր»

3.2 Եթե գտնվում եք դրսում

• Հեռացեք շենքերից, ծառերից և էլեկտրալարերից
• Գտեք բաց տարածք և մնացեք այնտեղ
• Մի մոտեցեք կամուրջներին և բարձր կառույցներին

3.3 Եթե գտնվում եք մեքենայում

• Կանգնեցրեք մեքենան անվտանգ վայրում
• Մի կանգնեք կամուրջների կամ շենքերի տակ
• Մնացեք մեքենայի ներսում մինչև ցնցումների ավարտը

4. Ինչ անել երկրաշարժից հետո

4.1 Անմիջապես հետո

• Ստուգեք՝ արդյոք վնասված եք դուք կամ ձեր շրջապատի մարդիկ
• Օգնեք վիրավորներին
• Անջատեք գազը, ջուրը և էլեկտրականությունը, եթե կա վտանգ
• Մի օգտագործեք բաց կրակ

4.2 Տարածքի անվտանգություն

• Զգուշացեք փլուզված շինություններից
• Մի մտեք վնասված շենքեր
• Հետևեք պաշտոնական հաղորդագրություններին

4.3 Հետցնցումների վտանգ

Երկրաշարժից հետո հաճախ լինում են հետցնցումներ, որոնք կարող են լինել նույնքան վտանգավոր։

• Միշտ պատրաստ եղեք նոր ցնցումների
• Չվերադառնաք վտանգավոր շենքեր

5. Երեխաների անվտանգություն

• Սովորեցրեք երեխաներին՝ ինչպես թաքնվել սեղանի տակ
• Բացատրեք, որ պետք չէ խուճապի մատնվել
• Վարժանքներ անցկացրեք տանը կամ դպրոցում
• Երեխաներին սովորեցրեք իրենց անունը, հասցեն և ծնողների հեռախոսահամարը

6. Դպրոցներում և աշխատավայրում

Դպրոցներում

• Պարբերաբար կազմակերպել վարժանքներ
• Ուսուցիչները պետք է առաջնորդեն աշակերտներին
• Երեխաները պետք է իմանան անվտանգ գոտիները

Աշխատավայրում

• Ստեղծել արտակարգ իրավիճակների պլան
• Նշել տարհանման ուղիները
• Տեղադրել առաջին օգնության միջոցներ

7. Ինչ չի կարելի անել

• Չպետք է խուճապի մատնվել
• Չպետք է վազել աստիճաններով ցնցումների ժամանակ
• Չպետք է օգտագործել վերելակ
• Չպետք է կանգնել պատուհանների մոտ
• Չպետք է վերադառնալ վտանգավոր շենքեր

8. Հոգեբանական պատրաստվածություն

Երկրաշարժը ոչ միայն ֆիզիկական, այլ նաև հոգեբանական ազդեցություն ունի։

• Պահպանեք հանգստություն
• Օգնեք երեխաներին հաղթահարել վախը
• Խոսեք ընտանիքի անդամների հետ
• Հետևեք վստահելի տեղեկատվության աղբյուրներին

9. Տեխնոլոգիաների օգտագործում

• Տեղադրեք արտակարգ իրավիճակների հավելվածներ
• Օգտագործեք GPS տեղորոշում
• Հետևեք պաշտոնական հաղորդագրություններին
• Ունեցեք պահեստային կապի միջոցներ

10. Համայնքային պատրաստվածություն

• Մասնակցեք վարժանքների
• Օգնեք հարևաններին
• Ստեղծեք համայնքային աջակցման խմբեր
• Տեղեկացեք մոտակա ապաստարանների մասին

11. Հատուկ խմբերի պաշտպանություն

Տարեցներ

• Պահեք անհրաժեշտ դեղերը հասանելի վայրում
• Ապահովեք հեշտ դուրս գալու ուղիներ

Հաշմանդամություն ունեցող անձինք

• Նախապես պլանավորեք օգնության տարբերակներ
• Ունեցեք աջակցող անձ

12. Շենքերի սեյսմակայունություն

• Նախընտրեք սեյսմակայուն շենքեր
• Ստուգեք շենքի վիճակը
• Կատարեք ամրացման աշխատանքներ

13. Եզրակացություն

Երկրաշարժից պաշտպանվելու ամենակարևոր միջոցը գիտելիքն ու պատրաստվածությունն են։ Չնայած մենք չենք կարող կանխել երկրաշարժերը, կարող ենք զգալիորեն նվազեցնել դրանց հետևանքները՝ ճիշտ վարքագծի և նախապատրաստման միջոցով։