Հիշեք, թթու դնելիս, այս բաղադրիչը ավելացրեք, որ թթուն համեղ ստացվի ու չլխկի

Պատկերացրեք՝ աշնանը շուկայից գնել եք ամենաթարմ կաղամբը, վարունգը, կանաչ լոլիկն ու գազարը։ Ամեն ինչ խնամքով լվացել եք, դասավորել մեծ տարայի մեջ, ավելացրել սխտոր, նեխուր և պատրաստել աղաջուրը։
Մի քանի շաբաթ անց անհամբերությամբ բացում եք թթվի տարան, սակայն սպասված խրթխրթան բանջարեղենի փոխարեն նկատում եք, որ վարունգը փափկել է, իսկ կաղամբն այլևս այնքան պինդ չէ։
Ծանոթ իրավիճա՞կ է։
Հետաքրքիր է, որ հին ժամանակներում որոշ տանտիկիններ թթվի մեջ ավելացնում էին մի բաղադրիչ, որը ոչ աղ էր, ոչ քացախ և ոչ էլ համեմունք։
Դա սովորական տերև էր։
Եվ ամենահետաքրքիրն այն է, որ այդ տերևը գրեթե բոլորին ծանոթ է հայկական մեկ այլ սիրելի ուտեստից։
Տոլմայի համար օգտագործվող տերևը՝ թթվի մեջ
Խոսքը խաղողի տերևի մասին է։
Այո՛, այն նույն տերևի, որով պատրաստում ենք տերևով տոլման։
Խաղողի տերևը վաղուց օգտագործվել է որոշ ավանդական թթուների պատրաստման ժամանակ։ Այն ավելացրել են հատկապես այն դեպքում, երբ ցանկացել են հնարավորինս պահպանել վարունգի և մյուս բանջարեղենների պինդ կառուցվածքը։

Բայց սա պարզապես ժողովրդական սովորությո՞ւն է, թե՞ ունի նաև բացատրություն։
Խաղողի տերևը պարունակում է տանիններ՝ բնական դաբաղանյութեր, որոնք կարող են որոշ չափով սահմանափակել բանջարեղենի փափկեցման հետ կապված գործընթացները։
Այդուհանդերձ, խաղողի տերևի ազդեցությունը տնային պայմաններում պատրաստվող բոլոր տեսակի թթուների վրա բավարար չափով ուսումնասիրված չէ։ Այն օգտակար ավանդական հնարք է, ոչ թե երաշխավորված լուծում։
Ինչպե՞ս էին օգտագործում այս հնարքը
Ավանդական տարբերակներից մեկում տարայի հատակին նախ դնում էին մի քանի խաղողի տերև։
Դրանց վրա դասավորում էին վարունգը, կաղամբը, կանաչ լոլիկը, գազարը և մյուս բանջարեղենները։
Երբեմն խաղողի տերևներ ավելացնում էին նաև շերտերի արանքում։
Վերջում լցնում էին աղաջուրը՝ այնպես, որ բոլոր բաղադրիչները մնային հեղուկի տակ։
Այս եղանակը կարելի է կիրառել նաև այսօր, եթե օգտագործվում են մաքուր, սննդի համար անվտանգ, թունաքիմիկատների մնացորդներից զերծ տերևներ։
Սակայն խաղողի տերևը չի փոխարինում աղաջրի ճիշտ խտությանը և խմորման կանոններին։
Մի մանրուք, որն ավելի կարևոր է, քան տերևը
Կա ևս մի հանգամանք, որի մասին շատերը չեն մտածում։
Թթվի խրթխրթանությունը սկսում է որոշվել դեռ շուկայում՝ բանջարեղենն ընտրելու պահին։
Օրինակ՝ թառամած վարունգը կամ փափկած կաղամբը թթու դնելուց հետո հազիվ թե ավելի պինդ դառնան։
Այդ պատճառով պետք է ընտրել ամուր, թարմ, առանց վնասվածքների բանջարեղեն։
Հատկապես վարունգի դեպքում կարևոր է հեռացնել ծաղկային ծայրի բարակ հատվածը, քանի որ այնտեղ կարող են լինել փափկելուն նպաստող ֆերմենտներ։
Սա խրթխրթանությունը պահպանելու ավելի լավ ուսումնասիրված խորհուրդներից է։
Ինչո՞ւ երբեմն նույնիսկ ճիշտ աղաջրով թթուն չի ստացվում
Պատահում է, որ աղի քանակը ճիշտ է, բանջարեղենը՝ թարմ, բայց թթուն միևնույն է փափկում է։
Պատճառներից մեկը կարող է լինել չափազանց բարձր ջերմաստիճանը։
Երբ թթուն պահվում է շատ տաք սենյակում, խմորումն արագանում է, իսկ բանջարեղենի կառուցվածքը կարող է ավելի արագ թուլանալ։
Մյուս կարևոր հանգամանքը աղաջրի տակ պահելն է։
Եթե բանջարեղենի մի մասը դուրս է մնում հեղուկից, մեծանում է անցանկալի միկրոօրգանիզմների և բորբոսի զարգացման վտանգը։
Այդ պատճառով պետք է օգտագործել ստուգված խմորման բաղադրատոմս, ճիշտ չափել աղը և ապահովել, որ ամբողջ բանջարեղենը մնա աղաջրի տակ։
Իսկ եթե խաղողի տերև չկա՞
Պարտադիր չէ հատուկ խաղողի տերև փնտրել։
Առանց դրա նույնպես հնարավոր է պատրաստել շատ համեղ և խրթխրթան թթու։
Որոշ ընտանիքներում օգտագործում են բալի կամ ծովաբողկի տերևներ, սակայն դրանց ազդեցությունը նույնպես չի կարելի համարել երաշխավորված։
Ավելի կարևոր է հետևել թթվի պատրաստման հիմնական կանոններին։
Եվ մի կարևոր զգուշացում․ եթե թթուն դարձել է լպրծուն, բորբոսնած կամ ունի փտած հոտ, այն ուտել չի կարելի։ Նման թթուն խաղողի տերևով, լրացուցիչ աղով կամ նոր աղաջրով հնարավոր չէ անվտանգ դարձնել։
Արժե՞ փորձել տատիկների այս հնարքը
Եթե պատրաստվում եք այս աշնանը խառը թթու դնել, կարող եք փորձել տարայի մեջ ավելացնել մի քանի մաքուր խաղողի տերև։
Դա հետաքրքիր ավանդական սովորույթ է, որը կարող է նպաստել բանջարեղենի կառուցվածքի պահպանմանը։
Միայն հիշեք՝ թթվի հաջողությունը կախված չէ մեկ գաղտնի բաղադրիչից։
Թարմ բանջարեղենը, ճիշտ չափված աղաջուրը, մաքրությունը և համապատասխան ջերմաստիճանը շատ ավելի կարևոր են։

Եվ երբ հաջորդ անգամ խրթխրթան թթու համտեսեք, հիշեք, որ երբեմն ամենահետաքրքիր խոհանոցային հնարքները թաքնված են ամենասովորական բաղադրիչների մեջ։
Իսկ ձեր տանը թթվի մեջ խաղողի տերև ավելացնո՞ւմ են, թե՞ առաջին անգամ եք լսում այս սովորության մասին։
