Ֆանտաստիկ է․ Տեսեք ինչ գնով են վաճառում 1 կգ լոլիկը

Լոլիկը աշխարհում ամենահայտնի և լայնորեն օգտագործվող բանջարեղեններից (բուսաբանական տեսանկյունից՝ պտուղներից) մեկն է։ Այն ոչ միայն համեղ և բազմակողմանի օգտագործվող մթերք է, այլև հարուստ է վիտամիններով, հանքանյութերով և հակաօքսիդանտներով։ Լոլիկը կարևոր տեղ ունի բազմաթիվ երկրների խոհանոցներում և հանդիսանում է հազարավոր ուտեստների հիմնական բաղադրիչը։

Այս հոդվածում կանդրադառնանք լոլիկի պատմությանը, օգտակար հատկություններին, սննդային արժեքին, տեսակներին և խոհարարական կիրառություններին։

Լոլիկի ծագումը և պատմությունը

Լոլիկի հայրենիքը համարվում է Հարավային Ամերիկան։ Գիտնականների մեծ մասը կարծում է, որ այն սկզբում աճեցվել է ներկայիս Պերուի, Էկվադորի և Մեքսիկայի տարածքներում։ Դեռևս հազարավոր տարիներ առաջ տեղական ցեղերը մշակել և օգտագործել են լոլիկը սննդի մեջ։

16-րդ դարում իսպանացի ծովագնացները լոլիկը Եվրոպա բերեցին Ամերիկայից։ Սկզբում եվրոպացիները լոլիկին վերաբերվում էին կասկածանքով, քանի որ այն պատկանում էր սոլանացիների ընտանիքին, որի մեջ կան նաև թունավոր բույսեր։ Այդ պատճառով երկար ժամանակ լոլիկը օգտագործվում էր միայն որպես դեկորատիվ բույս։

Միայն 18-րդ դարի ընթացքում լոլիկը սկսեց լայնորեն կիրառվել խոհանոցում, հատկապես Իտալիայում և Իսպանիայում։ Դրանից հետո այն արագ տարածվեց ամբողջ Եվրոպայում և աշխարհում։

Այսօր լոլիկը համարվում է աշխարհի ամենաշատ օգտագործվող գյուղատնտեսական մշակաբույսերից մեկը։

Լոլիկի բուսաբանական բնութագիրը

Լոլիկը պատկանում է սոլանացիների (Solanaceae) ընտանիքին։ Նրա գիտական անվանումն է Solanum lycopersicum։ Բույսը կարող է լինել ինչպես տարեկան, այնպես էլ բազմամյա՝ կախված կլիմայական պայմաններից։

Լոլիկի բույսը սովորաբար ունի հետևյալ բնութագրերը.

• ճյուղավորված ցողուն

• բարդ տերևներ

• դեղին ծաղիկներ

• կարմիր, դեղին, նարնջագույն կամ նույնիսկ մանուշակագույն պտուղներ

Պտուղը բուսաբանական առումով համարվում է հատապտուղ, քանի որ այն զարգանում է ծաղկի ձվարաններից և պարունակում է բազմաթիվ սերմեր։

Լոլիկի սննդային արժեքը

Լոլիկը ոչ միայն համեղ է, այլև շատ օգտակար առողջության համար։ Այն պարունակում է բազմաթիվ վիտամիններ և հանքանյութեր։

100 գրամ թարմ լոլիկը միջինում պարունակում է․

• կալորիա՝ մոտ 18

• ջուր՝ մոտ 95%

• ածխաջրեր՝ մոտ 4 գ

• սպիտակուցներ՝ մոտ 1 գ

• մանրաթելեր՝ մոտ 1.2 գ

Լոլիկը նաև հարուստ է հետևյալ վիտամիններով և նյութերով․

• վիտամին C

• վիտամին A

• վիտամին K

• կալիում

• ֆոլաթթու

• հակաօքսիդանտներ

Այս նյութերը կարևոր դեր ունեն մարդու օրգանիզմի բնականոն գործունեության մեջ։

Լոլիկի օգտակար հատկությունները

1. Հակաօքսիդանտների հարուստ աղբյուր

Լոլիկը պարունակում է լիկոպեն կոչվող հզոր հակաօքսիդանտ։ Լիկոպենը պատասխանատու է լոլիկի կարմիր գույնի համար և օգնում է պայքարել ազատ ռադիկալների դեմ։

Գիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ լիկոպենը կարող է նպաստել սրտանոթային հիվանդությունների և որոշ քաղցկեղների ռիսկի նվազեցմանը։

2. Սրտի առողջության աջակցություն

Լոլիկը պարունակում է կալիում, որը կարևոր է սրտի և արյան շրջանառության համակարգի համար։ Կալիումը օգնում է կարգավորել արյան ճնշումը և նպաստում է սրտի բնականոն աշխատանքին։

Բացի այդ, լոլիկի մեջ առկա հակաօքսիդանտները կարող են նվազեցնել վատ խոլեստերինի մակարդակը։

3. Մաշկի առողջություն

Լոլիկում պարունակվող վիտամին C-ն և լիկոպենը կարող են օգնել պաշտպանել մաշկը արևի վնասակար ազդեցությունից։ Այս նյութերը նաև նպաստում են մաշկի էլաստիկության պահպանմանը։

Որոշ կոսմետիկ միջոցներ նույնիսկ օգտագործում են լոլիկի էքստրակտներ մաշկի խնամքի համար։

4. Իմունային համակարգի ամրացում

Լոլիկը հարուստ է վիտամին C-ով, որը կարևոր դեր ունի իմունային համակարգի ուժեղացման գործում։ Այս վիտամինը օգնում է օրգանիզմին պայքարել վարակների և հիվանդությունների դեմ։

5. Օգնում է մարսողությանը

Լոլիկը պարունակում է սննդային մանրաթելեր, որոնք նպաստում են աղիների բնականոն աշխատանքին։ Մանրաթելերը նաև օգնում են պահպանել առողջ մարսողական համակարգ։

Լոլիկի տեսակները

Այսօր աշխարհում գոյություն ունեն հարյուրավոր լոլիկի տեսակներ։ Դրանք տարբերվում են չափերով, գույնով, համով և օգտագործման նպատակով։

Ամենատարածված տեսակներից են․

Կլոր լոլիկ

Սա ամենատարածված տեսակն է, որը օգտագործվում է աղցանների և ամենօրյա ուտեստների մեջ։

Չերի լոլիկ

Չերի լոլիկները փոքր չափի են և ունեն քաղցր համ։ Դրանք հաճախ օգտագործվում են աղցանների և խորտիկների մեջ։

Սալորաձև լոլիկ

Այս տեսակն ունի երկարավուն ձև և հաճախ օգտագործվում է սոուսների և պահածոյացման համար։

Դեղին և նարնջագույն լոլիկ

Այս տեսակները ունեն ավելի մեղմ և երբեմն ավելի քաղցր համ։

Լոլիկի օգտագործումը խոհանոցում

Լոլիկը շատ բազմակողմանի մթերք է և օգտագործվում է աշխարհի գրեթե բոլոր խոհանոցներում։

Այն կարելի է օգտագործել տարբեր ձևերով․

• թարմ աղցանների մեջ

• սոուսների պատրաստման համար

• ապուրների մեջ

• սենդվիչներում

• պահածոյացված վիճակում

• հյութի տեսքով

Իտալական խոհանոցում լոլիկը կարևոր բաղադրիչ է պիցցայի և պաստայի սոուսների համար։ Մեքսիկական խոհանոցում այն օգտագործվում է սալսա սոուսի պատրաստման մեջ։

Հայկական խոհանոցում լոլիկը լայնորեն օգտագործվում է աղցանների, տապակների և տարբեր ավանդական ուտեստների մեջ։

Լոլիկի մշակումը և աճեցումը

Լոլիկը համեմատաբար հեշտ աճեցվող բույս է, սակայն այն պահանջում է որոշակի պայմաններ։

Լոլիկի հաջող աճեցման համար անհրաժեշտ է․

• արևոտ տեղ

• բերրի հող

• կանոնավոր ջրում

• պաշտպանություն հիվանդություններից

Լոլիկը սովորաբար աճեցվում է տնկիների միջոցով։ Սերմերը նախ աճեցվում են փոքր տարաներում, այնուհետև տեղափոխվում բաց հող կամ ջերմոց։

Լոլիկի բույսերը հաճախ պահանջում են նաև հենարաններ, քանի որ պտուղների ծանրությունից ցողունները կարող են թեքվել։

Լոլիկի պահպանումը

Թարմ լոլիկը ճիշտ պահպանելը կարևոր է նրա համն ու օգտակար հատկությունները պահպանելու համար։

Լոլիկը խորհուրդ է տրվում պահել սենյակային ջերմաստիճանում, հատկապես եթե այն դեռ լիովին չի հասունացել։ Սառնարանում պահելու դեպքում լոլիկի համը կարող է որոշ չափով փոխվել։

Եթե լոլիկը արդեն շատ հասուն է, ապա կարելի է այն պահել սառնարանում մի քանի օր։

Հետաքրքիր փաստեր լոլիկի մասին

• Աշխարհում ամեն տարի արտադրվում է ավելի քան 180 միլիոն տոննա լոլիկ։

• Ամենամեծ արտադրող երկրներից են Չինաստանը, Հնդկաստանը և ԱՄՆ-ը։

• Լոլիկը ժամանակին համարվել է թունավոր Եվրոպայում։

• Լոլիկը տեխնիկապես պտուղ է, բայց խոհարարության մեջ համարվում է բանջարեղեն։

• Լոլիկից պատրաստվում են բազմաթիվ արտադրանքներ՝ սոուս, կետչուպ, մածուկ և հյութ։

Լոլիկը առողջ սննդակարգում

Լոլիկը հաճախ ընդգրկվում է առողջ սննդակարգերի մեջ, քանի որ այն ցածր կալորիականություն ունի և հարուստ է օգտակար նյութերով։

Այն կարող է լինել լավ ընտրություն այն մարդկանց համար, ովքեր ցանկանում են․

• վերահսկել քաշը

• բարելավել սրտի առողջությունը

• ավելացնել վիտամինների ընդունումը

Բացի այդ, լոլիկը հեշտ է համադրվում տարբեր մթերքների հետ, ինչպիսիք են ձիթապտղի յուղը, բանջարեղենները և սպիտակուցային սնունդը։

Եզրակացություն

Լոլիկը ոչ միայն համեղ և բազմակողմանի օգտագործվող մթերք է, այլև կարևոր դեր ունի առողջ սննդակարգում։ Նրա հարուստ սննդային կազմը, օգտակար հատկությունները և լայն կիրառությունը խոհանոցում դարձնում են լոլիկը աշխարհի ամենապահանջված գյուղատնտեսական մշակաբույսերից մեկը։

Լոլիկը կարելի է օգտագործել տարբեր ձևերով՝ թարմ, եփած, պահածոյացված կամ սոուսների տեսքով։ Այն հիանալի լրացում է բազմաթիվ ուտեստների համար և միաժամանակ ապահովում է օրգանիզմը կարևոր վիտամիններով և հանքանյութերով։

Ուստի լոլիկը կարելի է վստահորեն համարել ոչ միայն խոհանոցային կարևոր բաղադրիչ, այլև առողջության համար օգտակար սննդամթերք։