Ազնվամորիի ծագումն ու պատմությունը

Ազնվամորին հայտնի է եղել դեռևս հին ժամանակներից։ Նրա վայրի տեսակները հանդիպել են Եվրոպայում, Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Պատմաբանների կարծիքով՝ առաջին մշակովի ազնվամորին աճեցվել է հին Հռոմում։

Միջնադարում ազնվամորին լայն տարածում գտավ եվրոպական այգիներում, իսկ հետագայում տեղափոխվեց աշխարհի տարբեր երկրներ։ Այսօր այն աճեցվում է գրեթե բոլոր մայրցամաքներում։

Հայաստանում ազնվամորու մշակությունը վերջին տարիներին ակտիվ զարգացում է ապրում, հատկապես լեռնային և նախալեռնային շրջաններում, որտեղ կլիմայական պայմանները բարենպաստ են դրա աճեցման համար։

Բուսաբանական նկարագիր

Ազնվամորին բազմամյա թուփ է, որը պատկանում է վարդազգիների ընտանիքին։

Հիմնական առանձնահատկությունները

• Թուփը կարող է հասնել 1–2.5 մետր բարձրության
• Ունի փշոտ կամ կիսափշոտ ճյուղեր
• Տերևները կանաչ են, ստորին հատվածում՝ սպիտակավուն
• Ծաղիկները սպիտակ կամ բաց վարդագույն են
• Պտուղները կազմված են փոքրիկ հյութալի հատիկներից

Ազնվամորու պտուղները լինում են տարբեր գույների՝

• Կարմիր
• Դեղին
• Սև
• Մանուշակագույն

Ամենատարածվածը կարմիր ազնվամորին է։

Ազնվամորիի տեսակները

Աշխարհում գոյություն ունեն ազնվամորու հարյուրավոր տեսակներ, սակայն դրանք հիմնականում բաժանվում են երկու խոշոր խմբի։

Ամառային տեսակներ

Այս տեսակները պտղաբերում են ամռանը՝ հիմնականում հունիս-հուլիս ամիսներին։

Առավելությունները

• Բարձր բերքատվություն
• Խոշոր պտուղներ
• Շատ քաղցր համ

Թերությունները

• Տարին մեկ անգամ են պտղաբերում

Ռեմոնտանտ տեսակներ

Այս տեսակները կարող են պտղաբերել տարեկան երկու անգամ՝ ամռանը և աշնանը։

Առավելությունները

• Երկար պտղաբերման շրջան
• Բարձր եկամտաբերություն
• Հարմար են կոմերցիոն արտադրության համար

Հանրահայտ տեսակներ

• Heritage
• Polka
• Joan J
• Himbo Top

Ազնվամորիի օգտակար հատկությունները

Ազնվամորին համարվում է առողջարար մթերք և հաճախ ընդգրկվում է առողջ սննդակարգերում։

Վիտամինների և հանքանյութերի աղբյուր

Այն պարունակում է՝

• Վիտամին C
• Վիտամին A
• Վիտամին E
• B խմբի վիտամիններ
• Կալիում
• Մագնեզիում
• Երկաթ
• Կալցիում

Հակաօքսիդանտային ազդեցություն

Ազնվամորին հարուստ է հակաօքսիդանտներով, որոնք օգնում են՝

• Դանդաղեցնել ծերացման գործընթացը
• Պաշտպանել բջիջները վնասումից
• Նվազեցնել բորբոքումները

Իմունիտետի ամրապնդում

Վիտամին C-ի բարձր պարունակության շնորհիվ ազնվամորին նպաստում է իմունային համակարգի ամրացմանը։

Սրտանոթային առողջություն

Ազնվամորու կանոնավոր օգտագործումը կարող է օգնել՝

• Կարգավորել արյան ճնշումը
• Նվազեցնել խոլեստերինը
• Լավացնել արյան շրջանառությունը

Օգնում է մարսողությանը

Ազնվամորին հարուստ է բջջանյութով, ինչը նպաստում է՝

• Աղիների բնական աշխատանքին
• Մարսողության բարելավմանը
• Փորկապության կանխարգելմանը

Ազնվամորիի կիրառությունը

Խոհանոցում

Ազնվամորին լայն կիրառություն ունի խոհարարության մեջ։

Օգտագործվում է՝

• Մուրաբա պատրաստելու համար
• Կոմպոտների մեջ
• Հյութերի արտադրության մեջ
• Տորթերի և աղանդերների համար
• Պաղպաղակների մեջ
• Յոգուրտների և սմուզիների մեջ