Բնական եղանակով պատրաստված թթու կաղամբը և վարունգը պարունակում են կենդանի բակտերիաներ, որոնք կարող են աջակցել աղիքների առողջ միկրոֆլորային։

Աղիքային միկրոբիոմը և առողջությունը

Ժամանակակից բժշկությունը աղիքները համարում է մարդու «երկրորդ ուղեղ»։ Աղիքներում բնակվող միլիարդավոր միկրոօրգանիզմները ազդում են՝

• իմունային համակարգի վրա

• նյութափոխանակության վրա

• բորբոքային գործընթացների վրա

• նույնիսկ հոգեկան առողջության վրա

Միկրոբիոմի խախտումը (դիսբիոզ) կարող է նպաստել քրոնիկ հիվանդությունների զարգացմանը։

Ո՞ր վտանգավոր հիվանդությունների ռիսկի նվազեցման մասին է խոսքը

Կարևոր է նշել՝ թթու կաղամբն ու թթու վարունգը չեն հանդիսանում դեղամիջոց և չեն կարող ինքնուրույն բուժել հիվանդություններ։ Սակայն դրանց կանոնավոր և չափավոր օգտագործումը կարող է նպաստել որոշ լուրջ հիվանդությունների ռիսկի նվազեցմանը։

1. Աղիքային բորբոքային հիվանդություններ

Աղիքային քրոնիկ բորբոքումները կարող են լուրջ բարդությունների հանգեցնել։ Պրոբիոտիկներով հարուստ սնունդը կարող է աջակցել աղիքային պատի վերականգնմանը և նվազեցնել բորբոքային արձագանքը։

2. Նյութափոխանակության խանգարումներ և շաքարային դիաբետ

Աղիքային միկրոֆլորայի անհավասարակշռությունը կապվում է ինսուլինային ռեզիստենտության հետ։ Ֆերմենտացված մթերքները կարող են նպաստել նյութափոխանակության կարգավորմանը։

3. Իմունային համակարգի թուլացում

Մարդու իմունային համակարգի մեծ մասը գտնվում է աղիքներում։ Առողջ միկրոբիոմը նպաստում է օրգանիզմի պաշտպանական մեխանիզմների ամրապնդմանը։

4. Որոշ քաղցկեղների ռիսկ

Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ խմորած կաղամբը պարունակում է հակաօքսիդանտներ և կենսաակտիվ նյութեր, որոնք կարող են պաշտպանել բջիջները օքսիդատիվ սթրեսից։ Սակայն սա չի նշանակում, որ այն բուժում է քաղցկեղը։ Այն կարող է միայն լինել առողջ սննդակարգի մի մաս։

Թթու կաղամբի սննդային արժեքը

Թթու կաղամբը հարուստ է՝

• Վիտամին C

• Վիտամին K

• Բջջանյութ

• Պրոբիոտիկ բակտերիաներ

• Հակաօքսիդանտներ

Այն համարվում է ցածր կալորիականությամբ, բայց բարձր կենսաբանական արժեք ունեցող մթերք։

Թթու վարունգի առանձնահատկությունները

Բնական աղաջրում խմորած վարունգը նույնպես պարունակում է օգտակար բակտերիաներ։ Սակայն կարևոր է տարբերակել՝

• բնական խմորած վարունգ

• քացախով պահածոյացված վարունգ

Քացախով պատրաստված տարբերակը սովորաբար չի պարունակում կենդանի պրոբիոտիկներ։

Հայկական համատեքստում օգտագործման առանձնահատկությունները

Հայաստանում թթուները հաճախ պարունակում են բարձր քանակությամբ աղ։ Սա կարող է խնդիր առաջացնել արյան բարձր ճնշում ունեցող մարդկանց համար։ Ուստի խորհուրդ է տրվում՝

• օգտագործել չափավոր

• նախընտրել բնական խմորմամբ պատրաստված տարբերակ

• խուսափել չափազանց աղի տարբերակներից

Ինչպես ներառել սննդակարգում

• Օգտագործել որպես աղցանի հավելում

• Ավելացնել հիմնական ուտեստներին

• Օգտագործել փոքր չափաբաժնով ամեն օր

Չափավորությունը կարևոր է՝ նույնիսկ օգտակար մթերքների դեպքում։

Կարևոր նախազգուշացում

Թթու կաղամբն ու թթու վարունգը չեն փոխարինում բժշկական բուժմանը։ Եթե ունեք առողջական խնդիրներ, անհրաժեշտ է խորհրդակցել բժշկի հետ։

Եզրակացություն

Թթու կաղամբն ու թթու վարունգը կարող են նպաստել աղիքային միկրոֆլորայի առողջությանը և ընդհանուր իմունային համակարգի ամրապնդմանը։ Դրանք չեն հանդիսանում «հրաշագործ բուժում», սակայն կարող են լինել առողջ սննդակարգի կարևոր մաս։

Աղիք–իմունիտետ–ուղեղ առանցքը․ ինչ կապ կա թթուների հետ

Վերջին տասնամյակներում բժշկությունը ակտիվորեն ուսումնասիրում է所谓 «աղիք–ուղեղ առանցքը»։ Պարզվել է, որ աղիքային միկրոբիոմը ազդում է ոչ միայն մարսողության, այլ նաև՝

• սթրեսի մակարդակի

• անհանգստության

• դեպրեսիվ վիճակների

• քնի որակի վրա

Աղիքներում բնակվող բակտերիաները արտադրում են նեյրոմեդիատորների նախորդող նյութեր, օրինակ՝ սերոտոնինի սինթեզին մասնակցող միացություններ։ Հենց այդ պատճառով աղիքների խախտված միկրոֆլորան կարող է անդրադառնալ հոգեկան առողջության վրա։

Թթու կաղամբն ու բնական խմորած վարունգը պարունակում են կաթնաթթվային բակտերիաներ, որոնք կարող են աջակցել միկրոբիոմի բազմազանությանը։ Թեև դրանք չեն բուժում հոգեկան հիվանդություններ, սակայն կարող են լինել հավասարակշռված սննդակարգի մաս, որը նպաստում է ընդհանուր բարեկեցությանը։

Քրոնիկ բորբոքում և «լուռ» հիվանդություններ

Ժամանակակից գիտությունը ցույց է տալիս, որ բազմաթիվ վտանգավոր հիվանդությունների հիմքում ընկած է քրոնիկ, ցածր աստիճանի բորբոքումը։ Այսպիսի բորբոքային ֆոնը կարող է նպաստել՝

• սրտանոթային հիվանդությունների զարգացմանը

• նյութափոխանակության խանգարումներին

• ինսուլինային ռեզիստենտությանը

• որոշ ուռուցքային գործընթացների ակտիվացմանը

Խմորման ընթացքում առաջացող կենսաակտիվ նյութերը և հակաօքսիդանտները կարող են աջակցել օրգանիզմի հակաբորբոքային մեխանիզմներին։ Հատկապես կաղամբը պարունակում է գլյուկոզինոլատներ, որոնք վերափոխվում են կենսաակտիվ միացությունների։

Սակայն կրկին ընդգծենք՝ սա կանխարգելիչ, ոչ թե բուժիչ ազդեցություն է։

Սրտանոթային համակարգ և աղի խնդիրը

Հայաստանում սրտանոթային հիվանդությունները շարունակում են մնալ մահացության հիմնական պատճառներից մեկը։ Այս համատեքստում կարևոր է հասկանալ, որ թթուների օգտակար ազդեցությունը կարող է չեզոքացվել բարձր աղի պարունակությամբ։

Ինչ պետք է հաշվի առնել

• Թթու կաղամբը հաճախ պարունակում է մեծ քանակությամբ աղ

• Բարձր աղի օգտագործումը բարձրացնում է արյան ճնշումը

• Արյան բարձր ճնշումը սրտի և ուղեղի ինսուլտի ռիսկի գործոն է

Ուստի, եթե մարդը ունի հիպերտոնիա, անհրաժեշտ է սահմանափակել աղի ընդունումը կամ լվանալ թթուն օգտագործելուց առաջ՝ աղի քանակը նվազեցնելու համար։

Այս հավասարակշռությունն է կարևոր՝ օգտակար պրոբիոտիկներ ստանալ առանց ավելորդ ռիսկերի։

Մարսողական համակարգի խանգարումներ

Թթու կաղամբը հարուստ է բջջանյութով, որը.

• բարելավում է աղիքային պերիստալտիկան

• աջակցում է աղիքային անցանելիությանը

• նվազեցնում է փորկապության ռիսկը

Միաժամանակ, չափից շատ օգտագործումը կարող է առաջացնել փքվածություն կամ գազեր՝ հատկապես այն մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն գրգռված աղիքի համախտանիշ։

Ո՞ւմ համար է օգտակար

• հակաբիոտիկներ օգտագործած անձանց

• աղիքային դիսբիոզ ունեցող մարդկանց

• ցածր բջջանյութով սննդակարգ ունեցողներին

Ո՞ւմ համար պետք է զգուշություն

• ստամոքսի խոց ունեցողներ

• բարձր թթվայնություն ունեցողներ

• երիկամային խնդիրներ ունեցողներ (աղի պատճառով)

Հակաբիոտիկներից հետո վերականգնում

Հակաբիոտիկները ոչնչացնում են ոչ միայն վնասակար, այլ նաև օգտակար բակտերիաները։ Արդյունքում կարող է զարգանալ աղիքային միկրոֆլորայի խանգարում։

Բնական պրոբիոտիկ սնունդը, այդ թվում՝ թթու կաղամբը, կարող է աջակցել միկրոբիոմի աստիճանական վերականգնմանը։ Սակայն ծանր դեպքերում անհրաժեշտ են բժշկական պրոբիոտիկ պատրաստուկներ՝ բժշկի հսկողությամբ։

Ի՞նչն է տարբերում բնական խմորմամբ պատրաստված թթուները

Հայկական գյուղական ավանդույթում թթուները պատրաստվել են բնական աղաջրում՝ առանց քացախի ավելացման։ Սա կարևոր տարբերություն է։

Բնական խմորում

• պարունակում է կենդանի բակտերիաներ

• ձևավորում է կաթնաթթու

• ունի ավելի մեղմ թթվայնություն

Քացախով պահածոյացում

• չի պարունակում պրոբիոտիկներ

• ունի պահպանողական բնույթ

• ավելի երկար է պահվում, բայց չի ապահովում նույն օգտակար ազդեցությունը

Եթե նպատակն առողջական օգուտն է, պետք է ընտրել բնական խմորմամբ տարբերակները։

Իմունիտետի ուժեղացում՝ որքանով է հիմնավորված

Մարդու իմունային բջիջների զգալի մասը գտնվում է աղիքներում։ Երբ միկրոբիոմը հավասարակշռված է, օրգանիզմը ավելի արդյունավետ է արձագանքում վարակներին։

Թթու կաղամբի և վարունգի պրոբիոտիկ բակտերիաները կարող են նպաստել.

• աղիքային պաշտպանական շերտի ամրապնդմանը

• վնասակար միկրոօրգանիզմների ճնշմանը

• տեղային իմունային արձագանքի կարգավորմանը

Սակայն սա չի նշանակում, որ թթուները կարող են «բուժել» վարակիչ հիվանդությունները։ Դրանք կարող են աջակցել օրգանիզմին, բայց չեն փոխարինում պատվաստումներին կամ բուժմանը։

Կարո՞ղ են թթուները կանխարգելել քաղցկեղը

Այս հարցը հաճախ հանդիպում է տեղեկատվական կայքերում։ Պետք է մոտենալ պատասխանատվությամբ։

Կաղամբը պարունակում է.

• գլյուկոզինոլատներ

• վիտամին C

• հակաօքսիդանտ միացություններ

Լաբորատոր հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այս նյութերը կարող են պաշտպանել բջիջները օքսիդատիվ սթրեսից։ Սակայն որևէ մթերք ինքնուրույն չի բուժում կամ կանխում քաղցկեղը։

Առողջ սննդակարգը, ֆիզիկական ակտիվությունը և բժշկական զննումները շարունակում են մնալ առաջնային գործոններ։

Շաքարային դիաբետ և նյութափոխանակություն

Աղիքային միկրոբիոմի խանգարումը կարող է կապված լինել ինսուլինային ռեզիստենտության հետ։ Պրոբիոտիկ սնունդը կարող է աջակցել գլյուկոզայի նյութափոխանակությանը՝

• նվազեցնելով բորբոքային ֆոնը

• բարելավելով աղիքային պատի ամբողջականությունը

• աջակցելով օգտակար բակտերիաների աճին

Սակայն դիաբետի դեպքում անհրաժեշտ է բժշկական հսկողություն, դեղորայքային և սննդակարգային ճշգրտումներ։

Ինչ քանակությամբ օգտագործել

Չափավորությունը կարևոր է։ Միջին հաշվով խորհուրդ է տրվում.

• օրական 50–100 գրամ թթու կաղամբ

• փոքր չափաբաժին թթու վարունգ

Չպետք է գերազանցել, հատկապես բարձր ճնշման կամ երիկամային խնդիրների դեպքում։

Հնարավոր ռիսկեր

Չնայած օգտակարությանը, թթուները կարող են ունենալ նաև ռիսկեր.

• բարձր աղի պարունակություն

• չափից շատ օգտագործման դեպքում գազեր

• ոչ հիգիենիկ պայմաններում պատրաստման դեպքում վարակման վտանգ

Ուստի կարևոր է ընտրել վստահելի աղբյուր կամ պատրաստել սանիտարական նորմերի պահպանմամբ։

Վերջնական ամփոփում

Թթու կաղամբն ու թթու վարունգը չեն հանդիսանում հրաշագործ դեղամիջոց։ Սակայն բնական խմորմամբ պատրաստված տարբերակները կարող են.

• աջակցել աղիքային միկրոֆլորային

• նպաստել իմունային համակարգի հավասարակշռությանը

• նվազեցնել քրոնիկ բորբոքային ֆոնը

• լինել առողջ սննդակարգի արժեքավոր մաս

«Վտանգավոր հիվանդության բուժում» արտահայտությունը պետք է հասկանալ որպես կանխարգելիչ աջակցություն, ոչ թե բժշկական բուժում։