2026 թվականի հունիսի 7-ի ՀՀ Ազգային ժողովի ընտրություններ․ ինչ պետք է իմանան քաղաքացիները

2026 թվականի հունիսի 7-ին Հայաստանի Հանրապետությունում կանցկացվեն հերթական խորհրդարանական ընտրություններ, որոնց ընթացքում քաղաքացիները կընտրեն նոր Ազգային ժողով։ Այս ընտրությունները կարևոր նշանակություն ունեն երկրի քաղաքական կյանքի համար, քանի որ դրանց արդյունքներով կձևավորվի օրենսդիր մարմինը և կազդվի Հայաստանի առաջիկա տարիների քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական զարգացման ուղղությունների վրա։

Ընտրությունների նշանակությունը

Հայաստանը խորհրդարանական կառավարման համակարգ ունեցող պետություն է, որտեղ Ազգային ժողովը երկրի բարձրագույն ներկայացուցչական և օրենսդիր մարմինն է։ Խորհրդարանական ընտրությունների միջոցով քաղաքացիները ոչ միայն ընտրում են պատգամավորներին, այլև անուղղակիորեն ազդում են ապագա կառավարության ձևավորման վրա։ Հաղթող քաղաքական ուժը կամ կոալիցիան ստանում է կառավարության ձևավորման հնարավորություն և առաջադրում է վարչապետի թեկնածուին։

Ե՞րբ և ինչպե՞ս կանցկացվեն ընտրությունները

Հերթական խորհրդարանական ընտրությունների օրը պաշտոնապես նշանակվել է 2026 թվականի հունիսի 7-ը՝ Հանրապետության նախագահի հրամանագրով։ Ընտրությունները կանցկացվեն Հայաստանի ամբողջ տարածքում գործող ընտրատեղամասերում։ Քվեարկությունը կսկսվի առավոտյան և կավարտվի երեկոյան՝ ընտրական օրենսգրքով սահմանված ժամերին։

Ընտրություններին մասնակցելու իրավունք ունեն Հայաստանի Հանրապետության բոլոր այն քաղաքացիները, որոնք ընդգրկված են ընտրողների ցուցակներում և ընտրության օրը լրացրել են 18 տարին։

Ինչպիսի՞ ընտրակարգ է գործում Հայաստանում

Հայաստանում Ազգային ժողովի ընտրություններն անցկացվում են համամասնական ընտրակարգով։ Քաղաքացիները քվեարկում են քաղաքական կուսակցությունների կամ կուսակցությունների դաշինքների օգտին, այլ ոչ թե առանձին թեկնածուների։ Ազգային ժողովի կազմը ձևավորվում է կուսակցությունների ստացած ձայների համամասնությամբ։

Ազգային ժողովն ունի առնվազն 101 պատգամավորական մանդատ։ Որոշ դեպքերում մանդատների թիվը կարող է ավելանալ՝ ընտրական օրենսգրքով նախատեսված մեխանիզմների կիրառման արդյունքում։

Ընտրական շեմերը

Ընտրություններին մասնակցող քաղաքական ուժերը պետք է հաղթահարեն սահմանված անցողիկ շեմերը՝ խորհրդարանում ներկայացված լինելու համար.

• Կուսակցությունների համար՝ 4 տոկոս,
• Երկու կամ երեք կուսակցություններից կազմված դաշինքների համար՝ 8 տոկոս,
• Ավելի մեծ դաշինքների համար՝ 10 տոկոս։

Օրենսդրությունը նաև նախատեսում է, որ խորհրդարանում պետք է ներկայացված լինեն առնվազն երեք քաղաքական ուժեր, նույնիսկ եթե դրանցից որոշները չեն հաղթահարել սահմանված շեմը։

Քանի՞ քաղաքական ուժ է մասնակցում ընտրություններին

Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի տվյալներով՝ 2026 թվականի ընտրություններին մասնակցելու համար գրանցվել են 19 քաղաքական ուժեր՝ կուսակցություններ և դաշինքներ։ Նրանց թվում են ինչպես խորհրդարանում արդեն ներկայացված, այնպես էլ նորաստեղծ կամ արտախորհրդարանական քաղաքական ուժեր։

Քարոզարշավը պաշտոնապես մեկնարկել է 2026 թվականի մայիսի 8-ին։ Այս ընթացքում քաղաքական ուժերը ներկայացնում են իրենց ծրագրերը, հանդիպում ընտրողների հետ և իրականացնում նախընտրական քարոզչություն։

Ազգային փոքրամասնությունների ներկայացվածությունը

Հայաստանի ընտրական համակարգը հատուկ մեխանիզմ է նախատեսում ազգային փոքրամասնությունների մասնակցության համար։ Ազգային ժողովում նախատեսված են առանձին մանդատներ եզդի, ռուս, ասորի և քուրդ համայնքների ներկայացուցիչների համար։

Գենդերային հավասարակշռություն

Ընտրական օրենսդրությունը սահմանում է նաև գենդերային ներկայացվածության պահանջներ։ Կուսակցությունների ընտրական ցուցակներում պետք է ապահովվի կանանց և տղամարդկանց համարժեք մասնակցություն, որպեսզի քաղաքական գործընթացներում պահպանվի հավասարակշռությունը։

Դիտորդական առաքելություններ և վերահսկողություն

Ընտրական գործընթացի թափանցիկությունն ապահովելու նպատակով ընտրություններին կհետևեն տեղական և միջազգային դիտորդական կազմակերպություններ, ինչպես նաև զանգվածային լրատվության միջոցների ներկայացուցիչներ։ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը նախատեսել է դիտորդների և լրատվամիջոցների հավատարմագրման համապատասխան ընթացակարգեր։

Ինչու՞ են այս ընտրությունները կարևոր

2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունները տեղի են ունենում Հայաստանի համար կարևոր քաղաքական և հասարակական փուլում։ Դրանք որոշելու են երկրի քաղաքական ուղղությունը առաջիկա հինգ տարիների համար, ինչպես նաև ձևավորելու են նոր Ազգային ժողովն ու կառավարությունը։ Ընտրությունների արդյունքները կարող են ազդեցություն ունենալ ներքին քաղաքականության, տնտեսական բարեփոխումների, արտաքին հարաբերությունների և անվտանգության ոլորտի առաջնահերթությունների վրա։

Եզրակացություն

Հունիսի 7-ին կայանալիք Ազգային ժողովի հերթական ընտրությունները Հայաստանի ժողովրդավարական գործընթացների կարևոր բաղադրիչն են։ Յուրաքանչյուր քաղաքացի, օգտվելով իր ընտրական իրավունքից, հնարավորություն ունի մասնակցելու երկրի ապագայի ձևավորմանը։ Ընտրությունների հաջող անցկացումը կարևոր է ոչ միայն քաղաքական համակարգի կայունության, այլև հանրային վստահության և ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման տեսանկյունից։